1990’ların başında, Avrupa ve Asya’nın bazı bölgelerinde küresel politika, ticaret ve coğrafyada büyük değişiklikler görüldü. Sovyetler Birliği’nin dağılmasıyla, çok sayıda bağımsız devlet tanındı ve birçoğu, birbirleriyle ve dış ülkelerle ticareti ve mali desteği geliştirmek için bir tür dernek kuracaktı. Eski Sovyet toprakları arasında dostane ilişkileri sürdürmek amacıyla kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu, üye ülkelerle serbest ticaret sınırları oluşturmaya çalıştı, ancak bu anlaşma hiçbir zaman resmen onaylanmadı. Yakın zamanda BDT ülkeleri, dahil olan tüm üyeleri, özellikle de Avrupa Birliği ile bir ilişki arayışında olan Ukrayna’yı etkileyecek resmi bir ticaret anlaşmasına onay verdiler.

CISFTA Üyesi Milletler

Resmi olarak, Bağımsız Devletler Topluluğu içindeki yalnızca sekiz ülke mevcut serbest ticaret anlaşmasına dahil olmuştur:

  • Rusya – BDT içinde Ukrayna ve Beyaz Rusya, Rusya’nın başlıca ticaret ortaklarıdır. Madencilik ve tarım endüstrileriyle tanınan Rusya, çeşitli makinelerin yanı sıra demir cevheri ve değerli metaller ihraç ediyor.
  • Ukrayna – Ukrayna, büyük bir kok ve kömür üreticisidir ve petrol ve kimyasal üretiminin iyi bir yüzdesini Rusya, ABD ve Almanya’ya ihraç etmektedir.
  • Beyaz Rusya – Büyük ölçüde endüstriyel olan Beyaz Rusya, araç ve makine ihraç ederken Rusya ve Hollanda ile ticari ilişkilere güveniyor.
  • Kazakistan – BDT içinde daha küçük bir ekonomi olan Kazakistan, yılda ortalama 65-70 milyon ton petrol ve gaz kondensatı üretmektedir.
  • Kırgızistan – Kırgızistan, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından ekonomik olarak zorluklarla karşılaştı, ancak yavaş yavaş büyümeye devam ediyor. Başlıca ihracatlar arasında değerli metaller ve hidroelektrik bulunmaktadır.
  • Tacikistan – Türkiye ve Rusya başlıca ihracat ortaklarıdır ve diğer tarımsal ürünlerin yanı sıra Tacikistan’ın alüminyum ve pamuk üretiminden faydalanmaktadır.
  • Moldova – Moldova, Rusya sınırlarının ötesinde küresel ticarette bir dayanak oluşturmak için dağılma sonrası mücadele etti, ancak Türkiye, Romanya ve Almanya’ya gıda ve tekstil ihraç etmeyi başardı.
  • Ermenistan – Metaller ve maden madenciliği Ermenistan’da başlıca endüstrilerdir. Rusya, Bulgaristan ve Almanya en önemli ticaret ortakları arasındadır.

CISFTA’daki Güncel Sorunlar

Medyada CISFTA anlaşmasıyla ilgili en başta gelen şey Ukrayna’nın rolü ve eğer varsa bunun Avrupa Birliği ile ilişkiler üzerindeki etkisidir. Ukrayna’nın CISFTA’ya katılımı AB ile derin ve kapsamlı serbest ticaret anlaşmasını olumsuz etkilemeyecek olsa da, her iki anlaşmanın da ülke için önemli olduğu unutulmamalıdır. Odessa Talk’a göre, Ukrayna’nın ticaretinin büyük kısmı, yüzde kırktan biraz fazlası, BDT sınırları içinde yoğunlaşıyor. Avrupa Birliği üyeleriyle ticaret yüzde otuzun biraz altındadır, ancak büyüme potansiyeli olabilir. Bu potansiyelin gerçekleştirilmesi halinde, CISFTA’nın diğer üye ülkeleri böyle bir ilişkiden yararlanırken bulunabilir.

BDT ülkelerinin üye olmayan ülkelerin prosedürleriyle uyumluluğu, eski Sovyet sınırlarının ötesinde başarılı ticari ilişkiler kurmanın anahtarıdır. CISFTA’daki diğerlerinin de aynı şeyi yapıp yapmadığını görmek için Ukrayna’yı yakından izlemeye değer.